لباس کار ضد آب برای استفاده در باران، رطوبت، گل و شرایط سخت محیطی طراحی شده است؛ اما شستشوی نامناسب می تواند عملکرد فنی آن را کاهش دهد. آب بسیار داغ، نرم کننده، سفیدکننده، شوینده زیاد یا خشک کردن با حرارت نامناسب برای بعضی پارچه ها و روکش های ضد آب مشکل ساز هستند؛ به همین دلیل اولین قانون این است که قبل از هر توصیه عمومی، برچسب مراقبت همان لباس را بخوانید.

این موضوع هنگام خرید لباس ضد آب هم مهم است؛ یک ست بادگیر و شلوار ضد آب ممکن است غشای ضد آب و پوشش آب گریز سطحی داشته باشد، در حالی که لباس فوکا ضد آب، لباس روکش دار PVC یا PU و شلوار چکمه دار ضد آب می توانند دستور نگهداری متفاوتی داشته باشند. حتی یک شلوار ضد آب ساده را نباید فقط به دلیل ظاهر مقاومش مثل شلوار کار معمولی با برنامه داغ ماشین لباسشویی شست.

استاندارد ISO 3758:2023 برای علائم مراقبتی منسوجات طراحی شده و روش های مجاز شستشو، سفیدکنندگی، خشک کردن و اتوکشی را روی برچسب مشخص می کند؛ بنابراین دستور تولید کننده و علائم داخل لباس همیشه از توصیه های عمومی اینترنتی مهم تر هستند.

روش صحیح شستشوی لباس کار ضد آب

 

اول برچسب داخل لباس را بخوانید!

برچسب مراقبت مشخص می کند که لباس قابل شستشو با ماشین است یا نه، حداکثر دمای مجاز چقدر است، خشک کن و اتو اجازه دارند یا خیر و استفاده از سفیدکننده یا خشکشویی مجاز است یا نه. اگر برچسب از بین رفته است و لباس بخشی از تجهیزات حفاظت فردی محسوب می شود، بهتر است دستور نگهداری را از تولید کننده یا تامین کننده بگیرید.

چرا لباس ضد آب را نمی توان مثل لباس معمولی شست؟

ضد آب بودن با ساختارهای متفاوتی ایجاد می شود. بعضی لباس ها غشای ضد آب و تنفس پذیر دارند، بعضی دارای پوشش آب گریز پایدار یا DWR هستند و برخی لباس های کار از روکش های پلیمری مانند PU یا PVC استفاده می کنند. تحمل این ساختارها در برابر گرما، شوینده، چرخش، لکه بر و خشک کن یکسان نیست.

برای نمونه، دستور رسمی GORE-TEX برای بسیاری از لباس های رویی خود شستشو در ۴۰ درجه، مقدار کم شوینده مایع، دو بار آبکشی و چرخش محدود را توصیه می کند و استفاده از پودر، نرم کننده، لکه بر و سفیدکننده را مناسب نمی داند. این دستور فقط یک نمونه از مراقبت یک ساختار فنی مشخص است و نباید به همه لباس های ضد آب تعمیم داده شود.

طراحی سایت در سنندج

قبل از شستشو گل و آلودگی سطحی را کم کنید

اگر لباس با گل و خاک پوشیده شده است، ابتدا آلودگی خشک و اضافی را با برس نرم یا روش مجاز همان محصول از سطح جدا کنید. برای لکه های سخت هم قبل از استفاده از لکه بر قوی، برچسب یا راهنمای سازنده را بررسی کنید. در بعضی لباس های فنی بهتر است مقدار کمی شوینده مایع روی بخش آلوده استفاده شود، نه اینکه کل لباس با ماده لکه بر قوی تماس پیدا کند.

اگر لباس با اسید، مواد شیمیایی، سموم، روغن های خطرناک، پسماند آلوده یا مواد زیستی تماس داشته است، مسئله دیگر فقط شستشوی پارچه نیست. چنین لباسی باید بر اساس دستور رفع آلودگی و برنامه ایمنی همان محیط کار تمیز شود و بدون دستور مشخص کنار لباس های خانواده داخل ماشین لباسشویی قرار نگیرد.

زیپ ها و بست ها را قبل از شستشو مرتب کنید

زیپ اصلی و جیب ها را ببندید، بست های چسبی را مرتب کنید و بندهای آزاد را جمع کنید تا هنگام شستشو گیر نکنند و اصطکاک اضافه ایجاد نشود. اگر لباس دارای نوار شبرنگ است، شستشوی خشن می تواند به بخش های بازتابنده نیز آسیب بزند؛ بنابراین برنامه ملایم، در صورت مجاز بودن روی برچسب، انتخاب محافظه کارانه تری است.

شوینده مایع بهتر است یا پودر؟

برای بسیاری از لباس های فنی، مقدار کم شوینده مایع ترجیح داده می شود؛ اما تصمیم نهایی باید بر اساس دستور همان لباس باشد. شوینده بیشتر لزوما لباس را تمیزتر نمی کند و باقی ماندن مواد شوینده روی پارچه می تواند عملکرد آب گریزی سطحی را کاهش دهد. اگر تولید کننده دو بار آبکشی یا آبکشی اضافه را توصیه کرده باشد، همان دستور را اجرا کنید.

استفاده از نرم کننده و سفیدکننده

در بسیاری از لباس های غشایی یا دارای پوشش آب گریز، نرم کننده توصیه نمی شود و سفیدکننده نیز ممکن است به رنگ، الیاف، روکش یا عملکرد فنی لباس آسیب بزند. بنابراین نرم تر یا سفیدتر شدن لباس نباید به قیمت کاهش خاصیت حفاظتی آن تمام شود. علامت های روی برچسب مشخص می کنند چه روش هایی مجازند.

لباس ضد آب را با چه دما و چه دوری بشوییم؟

هیچ دمای واحدی برای همه لباس های ضد آب وجود ندارد. بعضی لباس ها ۴۰ درجه را تحمل می کنند، بعضی فقط آب سرد یا شستشوی دستی را. همچنین اگر شستشوی ماشینی مجاز است، دور چرخش ملایم معمولا فشار کمتری به لباس وارد می کند. در لباس های ضخیم، روکش دار، چکمه دار یا دارای قطعات متصل ممکن است ماشین لباسشویی اصلا گزینه مناسبی نباشد.

لباس ضد آب را نیز بهتر است همراه پوشاک بسیار روغنی، گل آلود یا دارای قطعات زبر و فلزی نشویید. اصطکاک و آلودگی زیاد می تواند شستشوی لباس فنی را نامناسب کند. در صورت امکان، آن را همراه لباس های مشابه و نه بسیار کثیف بشویید.

لباس ضد آب را چگونه خشک کنیم؟

روش خشک کردن به جنس لباس وابسته است. بعضی لباس های غشایی را می توان آویزان کرد یا با حرارت ملایم داخل خشک کن قرار داد، در حالی که بعضی ساختارها خشک کن یا اتو را ممنوع می کنند. بخاری، شوفاژ بسیار داغ، سشوار صنعتی و خشک کن با حرارت بالا بدون بررسی برچسب گزینه ایمن و عمومی محسوب نمی شوند.

آیا اتو یا گرما می تواند آب گریزی را برگرداند؟

در لباس هایی که پوشش DWR دارند، گرمای کنترل شده گاهی برای فعال شدن دوباره آب گریزی سطحی استفاده می شود. برای نمونه، GORE-TEX در بعضی محصولات پس از خشک شدن، حرارت ملایم کنترل شده را برای احیای DWR توصیه می کند؛ اما این دستور برای لباس های  PVC، PU یا هر محصول ضد آب دیگری قابل تعمیم نیست. اگر برچسب علامت اتو نکنید یا خشک کن ممنوع دارد، همان محدودیت باید رعایت شود.

چرا بعد از چند بار شستشو آب روی سطح لباس پخش می شود؟

در بعضی پوشاک فنی، DWR باعث می شود آب روی سطح به شکل قطره جمع شود و سر بخورد. با استفاده و شستشو، این عملکرد ممکن است ضعیف شود. کاهش قطره ای شدن آب لزوما به معنی از بین رفتن لایه ضد آب داخلی نیست؛ در لباس های غشایی، آب گریزی سطحی و غشای ضد آب دو بخش متفاوت هستند.

اگر پس از شستشو و اجرای روش مجاز احیای حرارتی، آب گریزی برنگشت، ممکن است زمان تجدید DWR رسیده باشد. لازم نیست بعد از هر شستشو اسپری ضد آب استفاده کنید. محصول احیاکننده نیز باید با جنس لباس سازگار باشد.

شلوار چکمه دار ضد آب را چطور بشوییم؟

در شلوار چکمه دار، قسمت پارچه ای و چکمه متصل ممکن است جنس و تحمل حرارتی متفاوتی داشته باشند. اگر سازنده شستشوی دستی را توصیه کرده است، گل را با آب ملایم جدا کنید، از شوینده مجاز استفاده کنید، برس زبر به کار نبرید و لباس را در محیط دارای جریان هوا خشک کنید. محل اتصال چکمه و شلوار نیز باید از نظر ترک، پارگی و نشت بررسی شود.

لباس آلوده شیمیایی را مثل لباس بارانی معمولی نشویید

در تجهیزات حفاظت فردی، تمیز نگه داشتن لباس بخشی از حفظ عملکرد آن است؛ اما وقتی آلودگی خطرناک وجود دارد، روش شستشو باید با نوع ماده و دستور ایمنی محل کار هماهنگ باشد. لباس آلوده ممکن است نیاز به جداسازی، شستشوی تخصصی یا حتی تعویض داشته باشد. در محیط های کاری، مسئولیت نگهداری و جایگزینی PPE  باید مشخص باشد و لباس معیوب نباید دوباره استفاده شود.

هر چند وقت یک بار لباس ضد آب را بشوییم؟

عدد ثابتی وجود ندارد. زمان شستشو به میزان استفاده، تعریق، آلودگی، نوع کار، ساختار لباس و دستور سازنده بستگی دارد. شستن خیلی دیر باعث تجمع آلودگی می شود و شستشوی بی دلیل و خشن هم می تواند عمر لباس را کم کند. بهترین معیار این است که لباس وقتی واقعا نیاز دارد، با روش درست شسته شود.

۷ اشتباه که عمر لباس ضد آب را کم می کند!

مهم ترین اشتباه ها عبارت اند از: نخواندن برچسب، استفاده زیاد از شوینده، ریختن خودکار نرم کننده، استفاده از سفیدکننده بدون اجازه سازنده، آب یا خشک کن بسیار داغ، شستشو همراه لباس های بسیار کثیف و استفاده دوباره از لباس آسیب دیده بدون بررسی! در لباس کار ایمنی، خرابی روکش، درز، زیپ، چکمه یا نوارهای حفاظتی می تواند فقط یک ایراد ظاهری نباشد.

هنگام خرید لباس ضد آب، شستشو را هم بررسی کنید

هنگام خرید فقط ضخامت، قیمت و میزان ضد آب بودن را نپرسید. مشخص کنید لباس با ماشین قابل شستشو هست یا نه، حداکثر دمای مجاز چقدر است، خشک کن و نرم کننده مجازند یا خیر، آیا DWR نیاز به احیا دارد و برای آلودگی های صنعتی چه روشی توصیه شده است. نگهداری دشوار می تواند برای لباس کار یک هزینه پنهان باشد.

جمع بندی

مهم ترین اصل این است که دستور تولید کننده و برچسب مراقبت را بر هر توصیه عمومی مقدم بدانید. ساختار بادگیر غشایی، شلوار روکش دار، لباس PVC، لباس فوکا و شلوار چکمه دار یکسان نیست و ممکن است هر کدام روش شستشوی متفاوتی داشته باشند.

برای بسیاری از لباس های فنی، روش محافظه کارانه این است که آلودگی اضافی را قبل از شستشو کم کنید، زیپ و بست ها را ببندید، از مقدار کم شوینده مناسب استفاده کنید، بدون اجازه سازنده سراغ نرم کننده و سفیدکننده نروید، دما را بالاتر از حد برچسب نبرید و لباس را با روش مجاز خشک کنید. اگر لباس دارای DWR است نیز فقط در صورت نیاز و طبق دستور، آب گریزی سطحی را احیا کنید.

در لباس کار ضد آب، شستشو فقط برای تمیزی نیست؛ اگر لباس نقش حفاظتی دارد، نگهداری اشتباه یا آلودگی کنترل نشده می تواند سطح حفاظت مورد انتظار را کاهش دهد. یک دقیقه زمان برای خواندن برچسب می تواند عمر مفید و عملکرد لباس را بهتر حفظ کند.